De stekker eruit. En dan? - column burgemeester

We zijn er als overheid best goed in: oefenen op een grote brand of storm. We trekken de gele hijshesjes aan en we weten wat we moeten doen. Maar een cybercrisis? Dat voelt voor de meesten van ons nog steeds als iets abstracts, iets wat zich ver weg afspeelt.

"Valt wel mee bij ons," hoor ik soms. "We hebben in onze gemeente immers geen ingewikkelde sluizen of drukke kruispunten met slimme stoplichten."

Klinkt geruststellend, maar schijn bedriegt. De digitale en de fysieke wereld zijn inmiddels zo met elkaar verweven dat één digitale hack ons dagelijks leven volledig kan verlammen. Stel je voor: stroom en internet vallen weg. Pinnen kan niet meer, kassa's blijven dicht. Binnen een paar dagen verliest het drinkwaterbedrijf zijn druk. En ons rioolstelsel? Als de gemaalpompen uitvallen, duurt het niet lang voordat het afvalwater de straat op loopt — of erger nog, via het doucheputje je eigen badkamer binnenkomt.

Als overheid zijn we net zo afhankelijk van data als iedere inwoner. Binnenkort schuiven we daarom als gemeentelijk crisisteam aan voor een grote, overheidsbrede cyberoefening. Met andere teams die meekijken. Best spannend, want we stellen ons kwetsbaar op. We zullen ongetwijfeld merken dat we nog niet alles weten. Maar dat is precies waarom we moeten oefenen: van fouten aan de crisistafel leer je het meest.

Achter de schermen werken we daarnaast samen met de Veiligheidsregio aan lokale noodsteunpunten. Fysieke locaties waar je tijdens een grote noodsituatie terechtkunt voor informatie, communicatie en hulp.

Maar weerbaarheid begint niet pas op het moment dat zo’n steunpunt nodig is. Denk daarom nu al na over contact zonder internet en over wie in jouw omgeving hulp nodig heeft. Een zaklamp is handig, maar goede buren zijn waardevoller.

Want geen enkel steunpunt of gemeentelijk rampenplan is opgewassen tegen een crisis als we elkaar uit het oog verliezen. De echte weerbaarheid van onze dorpen en buurten zit daarom niet alleen in datacenters of noodaggregaten, maar juist in ons sociale weefsel: in de buren die even aankloppen als het licht uitvalt en de jongere die hulp biedt aan een oudere buurtgenoot.

Een kleine vraag voor vandaag:

Weerbaarheid begint aan de voordeur. Kent u uw buren eigenlijk als de stroom straks écht uitvalt? Maak eens een praatje over de heggen, wissel telefoonnummers uit of vraag hoe het gaat. Want als de technologie ons ooit in de steek laat, zijn we op ons sterkst wanneer we op elkaar kunnen bouwen.

Caroline van den Elsen,
Burgemeester Gemeente Boekel